مطهر بن طاهر المقدسي ( المنسوب إلى أحمد بن سهل البلخي ) ( مترجم : محمد رضا شفيعى كدكنى )

284

البدء والتاريخ ( آفرينش وتاريخ ) ( فارسى )

لطيف و پراكنده و از فرط لطف اجزايش در آسمان مىماند ، پس دور نيست كه در آسمان دريايى باشد به گونهء اجزاى باران ، همچنين تگرگ و برف . و همراه اين عقيده روايت ضحاك هم هست و بيشتر مسلمانان بر خلاف آنند . همچنين است روايت وهب در مورد پرندگانى كه سنگ فرو مىريزند . آنچه مسلم است اينكه همه برآنند كه فرشتگان در آسمان‌اند و جماعتى از قدما ، روا دانسته‌اند كه در آسمانها درندگان و بهايم نيز باشند كه از فرط لطافت جسمشان محسوس نباشند . پس ديگر چرا از كسانى كه به صورت فرشتگان اقرار آورده‌اند خشم مىگيرند . توصيف كواكب و نجوم خداى تعالى گويد : « به درستى كه ما بياراستيم آسمان نزديكترين را به آرايش ستارگان و نگاه داشتيم آسمان را از هر ديو ستنبه‌اى » ( 37 : 7 ) و گويد : « و اوست آن خداى كه بيافريد از براى شما ستارگان را تا راه يابيد بدان در تاريكيهاى بيابان و دريا . » ( 6 : 97 ) پس خبر داد كه ستارگان مايهء زينت‌اند و پاسدارى و هدايت و گويد : « سوگند ياد كنم بدان بازپس‌شوندگان ، آن روندگان آن پنهان‌شوندگان . » ( 81 : 15 ) و بسيارى از اهل تفسير گفته‌اند كه منظور از اين آيه كواكب سيّارهء متحيّره است كه نخستين ايشان زحل است و در آسمان هفتم با طبعى سرد و كندسيرترين كواكب است و دومين مشترى است در آسمان ششم با طبعى معتدل و سومين مريّخ است در آسمان پنجم با طبعى گرم و چهارمين شمس است در آسمان چهارم با طبعى گرم و پنجمين زهره است در آسمان سوم با طبعى تر و ششمين عطارد است در آسمان دوم كه طبعى آميخته دارد و هفتم قمر است در آسمان اول با طبعى سرد ، كه از همه كواكب تندسيرتر است و اين كواكب همه كوكبهاى سعدند مگر زحل و مريخ . از اين ميان شمس و قمر ممتازند . گويند دو ستارهء نحس و دو ستارهء سعد و يك آميخته . دو ستارهء سعد عبارتند از مشترى و زهره و دو نحس عبارتند از زحل و مريخ و آن آميخته عبارت است از عطارد كه با نحس نحس است و با سعد سعد . و دو نيّر عبارتند از شمس و قمر . شمس به مانند پادشاه است و قمر به گونهء وزير او . و زحل چون پيرى است خردمند و مشترى چون قاضى عادل و مريخ به مانند شرطى شكنجه دهنده و زهره همچون زنى زيبا و عطارد چون دبير است و از براى هر يك از اين كواكب در بروج دوازده‌گانه دو خانه است مگر آن دو نيّر كه هر كدام يك خانه دارد و معنى خانه اين است كه وى در آن ، در فصل خود ، قرار مىگيرد و سلطان و شرفش در آن روى به افزونى مىنهد . پس اسد خانهء شمس است و سرطان خانهء قمر ، و جدى و